Effectief straffen. Kan dat?

Effectief straffen

Straf is best een lastig onderwerp. De meningen zijn erover verdeeld. Vooral over wanneer straffen over de schreef gaan en het meer begint te lijken op mishandeling. Het beeld over straf is door de eeuwen heen ook erg veranderd. Nog geen 100 jaar geleden was het nog doodnormaal dat kinderen door hun docent met een hard rietje op de vingers werden geslagen wanneer ze niet luisterden. Kinderen zonder eten naar bed sturen, in de hoek zetten of in kasten opsluiten werden uitstekende manieren geacht om kinderen gezonde discipline bij te brengen.

Tegenwoordig zijn er ook ouders die helemaal niet meer geloven in straffen. Ze zien het als negatief machtsmisbruik van ouders die uit machteloosheid geen beter alternatief weten te verzinnen. Ze zijn van mening dat kinderen het beste gedijen wanneer ze de vrijheid krijgen om op hun eigen manier de wereld en hun grenzen te ontdekken. Maar hoe zit het nu eigenlijk. Heeft straffen nut en hoe kun je dan het beste straffen?

Waarschuwen en uitleggen

Kinderen vinden het prettig om duidelijk te weten waar ze aan toe zijn. Als ouders en opvoeders is het dus goed om duidelijk grenzen aan te geven over wat wel en niet mag.

Wanneer een kind zo’n grens overschrijdt doet het dat vaak onbewust of omdat het test of die grens er wel echt is. Het is goed om een kind te waarschuwen wanneer het een grens nadert of overschrijdt. Dat geeft het kind de bevestiging dat de grens er is en geeft het de kans om bij te sturen. De kans is groot dat een kind regelmatig zal proberen toch de grens te gaan. Als jij bijvoorbeeld hebt gezegd dat de tv uit moet en je kind naar bed moet, zal je kind vast en zeker regelmatig dat moment nog wat te rekken. Logisch want hij of zij heeft misschien nog helemaal geen zin om naar bed te gaan. De vraag is of het zinvol is om dan te gaan straffen want je leert je kind daarmee vooral om aan jouw eisen te voldoen.

Je kunt beter zorgen dat je zoon of dochter leert waarom het moet slapen. Dat het ‘juiste gedrag’ ook nut heeft. Hierdoor leert je kind om zelf na te denken en de juiste beslissing te nemen.

Straf alleen nuttig als leermoment

Uiteraard kunnen kinderen niet precies bedenken wat de effecten op de lange termijn zijn van zaken als te weinig slaap, slechte voeding, gebrek aan hygiëne, enzovoort. Daarom maak jij als ouder dergelijke besluiten voor hen tot ze oud genoeg. Soms leg je die keuze op tegen de wil van het kind. Straf is hiervoor een middel, maar je moet daar dan wel heel bewust mee omgaan.

Er zijn een aantal dingen belangrijk om bij straf te onthouden:

1 De straf moet in verhouding staan tot de daad. Ga geen telefoon afpakken omdat je kind de tafel niet heeft afgeruimd. Er is dan geen enkele relatie tussen daad en consequentie waardoor je kind niets leert van de straf.

2 Straf werkt alleen als het kind begrijpt wat het fout heeft gedaan én wat het juiste gedrag was geweest.

3 Accepteer altijd excuses maar zet de straf wel door. Excuses maken is een hele goede manier om het weer goed te maken, maar het mag geen trucje worden om onder straf uit te komen.

4 Straf verliest snel zijn kracht waardoor je steeds strenger moet straffen om impact te hebben. Straf dus alleen wanneer het écht een leermoment biedt.

5 Straf is niet bedoeld als uitlaatklep voor je eigen frustraties.

Nooit!

Straf kan ook te ver gaan. Op dat moment verliest straf elke vorm van nut en creëer je alleen maar angst. Onthoud altijd hoe kwetsbaar een kind is. Voorbeelden van buitenproportioneel straffen zijn: schreeuwen, schelden, uitlachen, vernederen, volledige maaltijden overslaan, opsluiten en uiteraard slaan en alle andere vormen van fysiek geweld. 

Merk je dat je in je woede de controle verliest, ga dan even weg uit de kamer tot je volledig gekalmeerd bent. Vraag hulp als je dit moeilijk vindt.

Bij jou in de buurt

Mamacafe Raalte
13 december 2019